Op weg naar een natuurlijke materialenkringloop

Het Groeifondsvoorstel BioBased Circular maakt de weg vrij om in Nederland over te schakelen op het gebruik van klimaatneutrale materialen. In de komende acht jaar worden nieuwe productieketens ontwikkeld voor onder andere plastics, kunststoffen en bouwmaterialen die minstens zo concurrerend zijn als de huidige, maar met een groot verschil: ze verruilen fossiele koolstofverbindingen voor plantaardige. Het resultaat: een natuurlijke materialenkringloop die CO2-neutraal is, onuitputbaar is en een fantastisch internationaal economisch perspectief heeft.

 

 

 

 

De gedachte achter BioBased Circular is eigenlijk verrassend eenvoudig: stop met het oppompen van koolstofverbindingen uit de aardkost en zet planten voor je aan het werk in een natuurlijke materialenkringloop. Planten zijn immers uitstekend in staat om het broeikasgas CO2 uit de atmosfeer op te nemen en om te zetten in waardevolle koolstofverbindingen. Die op hun beurt weer net zo goed inzetbaar zijn in de chemische maakindustrie als de fossiele koolstofverbindingen die we nu gebruiken. Dit betekent dat we geen extra CO2 meer aan de atmosfeer toevoegen, waardoor de chemische maakindustrie klimaatneutraal kan werken. Door bij het ontwerp van de materialen rekening te houden met een maximale recyclebaarheid, kun je zelfs CO2 langdurig opslaan en verandert de industrie in een carbon sink. Het plantaardige materiaal kan uit een scala van bronnen komen, variërend van reststromen uit de agrifoodsector, snoeihout uit de bosbouw of daartoe geteelde gewassen.

 

Nieuwe, circulaire productieketens

Om tot een klimaatneutrale chemische maakindustrie te komen moet nog een beperkt aantal technologische hobbels worden genomen. In BioBased Circular wordt onderzoek gedaan om deze hobbels weg te nemen. De grootste uitdaging ligt echter in het organiseren van nieuwe productieketens van een industriële omvang. Sectoren zoals de agrifoodsector en de bosbouw gaan daarin voor het eerst nauw samen met de chemische maakindustrie. Dit vraagt om uitdagende aanpassingen in bijvoorbeeld de manier van werken en in wet- en regelgeving. Door in het ontwerp van de nieuwe materialen optimaal rekening te houden met hergebruik en verwerkbaarheid aan het einde van het productleven, werken de productieketens volledig circulair.

 

Vijf waardecirkels

BioBased Circular ontwikkelt in de komende jaren vijf nieuwe productieketens van een industriële omvang. Deze ketens zijn zodanig gekozen dat de opgedane ervaringen ook bruikbaar zijn voor andere, later te ontwikkelen, productieketens. In de komende jaren wordt gewerkt aan:

  • Biobased kunststoffen op basis van melkzuur
  • Biobased polyester uit suikerbieten
  • Biobased harsen voor de bouw- en meubelindustrie
  • Biobased verven, coatings en isolatiematerialen uit plantaardige reststromen
  • Afbreekbare biopolymeren uit afvalwater

 

Economische groei: 1,5 a 3,5 miljard

BioBased Circular is méér dan een bijdrage aan de oplossing van het klimaatprobleem. Het biedt ook enorme economische kansen en voegt 1,5 a 3,5 miljard euro toe aan het Bruto Nationaal Product. Zowel in de agrifoodsector, de bosbouw, de recyclingsector als in de chemische maakindustrie neemt het aantal banen met 2.500 tot 8.300 toe en werken dus vele duizenden mensen aan de realisatie van een klimaatneutrale, circulaire economie.

 

Polymer Science Park en Dutch Circular Polymer Valley ondersteunen dit programma en zijn trots hier onderdeel vanuit te maken. Op deze website leest u meer over het programma.

Samen versnellen we technologische vernieuwing in de circulaire economie. De Nederlandse economie moet in 2050 volledig draaien op herbruikbare grondstoffen. Daarvoor zijn nieuwe technologieën, waardeketens en businessmodellen nodig. Hoe kunnen we daar vanuit de kracht van Oost-Nederland een bijdrage aan leveren? Martine Bonnema, projectleider bij Polymer Science Park en Martijn Kerssen, projectmanager Circulaire Economie vinden elkaar in de samenwerking Dutch Circular Polymer Valley en het afgeronde Europese-project Di-Plast.

 

We weten allemaal dat hergebruik van grondstoffen belangrijk is, waarom is het toch nog zo moeilijk om tot een circulaire economie te komen?

Martine: “Een belangrijk verschil met de lineaire economie is dat je andere partners in de keten nodig hebt om circulair te kunnen produceren. Je kan het niet alleen. Daarnaast is het moeilijk om een constante kwaliteit van recyclaat te garanderen. Dat begint al bij de inzameling die vaak verschillend is georganiseerd op verschillende plaatsen”

“De ene kunststof is de andere ook niet. Wat voor het ene product een fantastische eigenschap is, kan tijdens de productie van een ander product weer zorgen voor problemen. Maar vind het maar eens, gerecycled kunststof met de perfecte eigenschappen wat precies lijkt op het virgin kunststof wat je al jaren gebruikt. De overstap maken vraagt flexibiliteit aan beide kanten. De leveranciers van gerecycled kunststof werken aan oplossingen om het materiaal zo goed mogelijk te krijgen en de producenten van kunststoffen proberen met aanpassingen in hun producten juist beschikbaar materiaal te gebruiken. Hierin spelen merkeigenaren een belangrijke rol, zij kunnen de keuzes maken wat betreft het product”

Polymer Science Park ondersteunt bedrijven bij innovatie op het gebied van kunststoffen, wat houdt die ondersteuning in?

Martine: “Ondernemers kunnen bij ons aankloppen met hun vraagstukken. Want hoewel er dus allerlei belemmeringen zijn, is het mooi om te zien dat er veel bedrijven zijn die uitgaan van wat er dan wel kan. Zeker bij ons in de regio. Wij adviseren de bedrijven in het verduurzamen van hun kunststofproducten en hierbij geven wij ook praktische ondersteuning.”

“Het blijft dus, gelukkig, niet bij praten. Door bijvoorbeeld samen met het bedrijf te onderzoeken welke materiaaleigenschappen kritisch zijn en hoe je deze eigenschappen met gerecycled kunststof kan behalen, kunnen er steeds weer mooie stappen gezet worden. Soms helpt het om een tandje terug te doen, dan blijkt dat 100% gerecycled kunststof nog niet mogelijk is, maar dat je wel tot  50% virgin materiaal kan reduceren. Dan beginnen we dáármee en kijken we samen hoe we uiteindelijk tot die 100% kunnen komen. Het helpt hierbij dat wij het productieproces goed begrijpen en op locatie tijdens het produceren ook ondersteuning kunnen bieden, Door middel van trainingen kunnen bedrijven steeds beter produceren met gerecycled kunststof.”

Polymer Science Park is samen met Oost NL een van de partners binnen de Dutch Circular Polymer Valley. Wat houdt die samenwerking in?

Martijn: “DCPV is eigenlijk een proeftuin van de circulaire kunststoffen sector. In en rondom Zwolle zijn verschillende initiatieven die de kunststof sectoren het hergebruik van grondstoffen stimuleren, met de Regiodeal Zwolle – een impuls van het Rijk en de regio – hebben we dat bij elkaar kunnen brengen en versterken. Dat doen we samen met Polymer Science Park dus, maar ook met het Lectoraat Kunststoftechnologie Hogeschool Windesheim, ZWINC, Natuur en Milieu Overijssel/ WaardeRing, ROVA/ CirkelWaarde en Partners for Innovation. Samen hebben we als doel kennis delen, handvatten te bieden aan bedrijven en burgers ook te betrekken bij de circulaire economie.”

In Studio Oost NL meer over de samenwerking DCPV en circulaire initiatieven uit de regio. Tekst loopt door onder de video.

Kun je een voorbeeld geven wat dit soort samenwerking oplevert?

Martijn: “Een aansprekend voorbeeld is de samenwerking van Van Wijhe Verf met Veolia Polymers en Dijkstra Plastics – samen hebben die een verfemmer van 100% gerecycled plastic kunnen maken. Dat klinkt eenvoudiger dan het is, een verfemmer moet behoorlijk stevig zijn om het gewicht van de verf te kunnen dragen en dat betekent dat er hoge eisen aan het kunststof worden gesteld”.

Tekst loopt door onder de video.

“Wat ons betreft, wordt dit de norm voor alle verfemmers, waarom zou je hiervoor namelijk nog nieuwe plastic gebruiken?   Er worden hierover nu gesprekken gevoerd via het ministerie Infrastructuur en Waterstaat. Ook wordt er vanuit de nationale transitieagenda kunststoffen naar andere productgroepen gekeken die eigenlijk ook uit gerecycled kunststof kunnen worden gemaakt. Onder andere is er gekeken naar shampoo flacons en wordt er met de hele keten gewerkt aan de circulaire inspectieputten.”

Een belangrijke drempel in de transitie naar meer circulariteit is het ontbreken van een level playing field. Bedrijven die circulaire stappen zetten maken kosten, terwijl bedrijven die geen stappen zetten juist geen kosten maken – hoe kunnen we daar verandering in brengen?

Martijn: “Er zijn mogelijkheden om dat te verbeteren, zoals met een verbrandingsverbod op kunststof of een verplichting van een bepaald percentage recyclaat in producten. Maar vaak hebben die regels ook twee kanten. Het ligt heel genuanceerd en je moet oppassen dat een maatregel niet een ongewenst effect heeft.”

“Soms zijn er ook initiatieven die circulair lijken, maar als je dieper kijkt eigenlijk helemaal geen goed idee zijn, zoals kleding gemaakt van Pet-flessen. In plaats van een hoogwaardig foodgrade materiaal te hergebruiken in een foodgrade toepassing, maak je er een trui van die nog niet gerecycled kan worden tot de grondstof PET.”

“Er kan nog heel veel te verbeteren als het gaat om regelgeving. Denk aan het internationaal transport van afval. Dat is aan allerlei strenge regels verbonden, terwijl wij ‘afval’ en dus ook kunststof recyclaat zien als nieuwe grondstof. Wij helpen door signalen af te geven aan overheden, maar het is natuurlijk ook iets waar op Europese schaal naar gekeken moet worden.”

In Oost-Nederland wordt hard gewerkt aan circulaire innovaties op het gebied kan kunststoffen, als jullie een inspirerend voorbeeld mogen noemen, welke is dat dan?

Martine: “Auping geeft met hun circulaire matras een mooi voorbeeld van hoe samenwerken echt tot innovaties leidt.  Een ander mooi voorbeeld is hoe via vouchers uit het INTEREGG DiPlast-programma Hanzestrohm heeft onderzocht of een aantal van hun producten van gerecycled kunststof gemaakt kunnen worden. Met behulp van de DiPlast matrix tool is er een materiaal gevonden, getest en in productie getest.”

Martijn: “Ik ben er trots op dat we in Oost-Nederland een positieve drive hebben. Gewoon doen. Bedrijven die hun nek uitsteken. Je komt er achter dat het gewoon kan. Ik denk dat we het in Nederland en in het bijzonder Oost-Nederland niet slecht doen. Een voorbeeld daarvan is Basil, dat zijn circulaire fietskratten in Azië liet produceren. Met behulp van een De Groeiversneller en een DiPlast-voucher hebben die productie naar Nederland kunnen halen en wordt deze nu van gerecycled kunststof gemaakt.”

Martine: “Onze regio is in sommige opzichten echt koploper, maandag 6 februari vond het niet voor niets de Nationale Conferentie Circulaire Economie in Zwolle plaats, voor het eerst buiten Den Haag. In november staat het Nationaal Kunststof Congres op het programma. We zijn nu druk bezig met het programma, we willen aan Nederland laten zien wat er allemaal wél kan en al gebeurt op het gebied van kunststof recycling.”

Bron: Oost NL

INEOS Inovyn staat in het hart van de Europese chemische industrie en is volop bezig met de ontwikkeling van Advanced PVC-recycling technologieën. Voor een marktonderzoek naar PVC-afval kwamen ze in aanraking met PSP, wat heeft geleid tot een duurzame samenwerking. Sinds kort is INEOS Inovyn deelnemer geworden van PSP.

INEOS Inovyn en PSP

INEOS Inovyn en PSP versterken elkaar door hun netwerken te verbinden.  De ontwikkelde oplossingen voor het recyclen van PVC met de technologieën van INEOS Inovyn, kunnen zo in de toekomst sneller worden toegepast.

Het wederzijdse netwerk verbinden werkt positief. PSP heeft bijvoorbeeld INEOS Inovyn gekoppeld aan een consortium van bedrijven om daar meer uitleg te geven over hun ontwikkeling van de dissolutietechnologie voor PVC-afvalmaterialen. Daarnaast bracht PSP INEOS Inovyn in contact met één van haar leden die op zoek is naar een manier om hun post-consumer PVC-afval te recyclen. INEOS Inovyn brengt PSP bekendheid binnen hun netwerk van R&D-centra, universiteiten en bedrijven.

PVC-netwerk

INEOS Inovyn is een waardevolle partner voor het netwerk van PSP. Ze kunnen bedrijven inzicht geven in de samenstelling van verschillende PVC-toepassingen, de productie van PVC-harsen en PVC-recycling. Bijvoorbeeld met de door INEOS Inovyn ontwikkelde Vinyloop-technologie, die door INEOS Inovyn in Ferrara (I) enkele jaren op industrieel niveau is toegepast.

 

Over Inovyn

INEOS Inovyn is Europa’s grootste producent van chloor vinyl en wereldleider in Specialty Vinyl. Ze zijn actief in acht Europese landen met ruim 4.200 werknemers. De portefeuille van INEOS Inovyn bestaat uit een uitgebreide reeks van toonaangevende  producten voor Algemeen Gebruik Vinyl, Specialty Vinyl, Organische Chloorderivaten, Chlooralkali en Waterstof. Deze producten worden gebruikt in enkele van de meest veeleisende toepassingen en zijn fundamentele grondstoffen voor uiteenlopende industriële sectoren zoals de automobielsector, de bouwsector en de medische sector.

 

Ondernemers overleven de ene crisis naar de andere crisis. Na een heftige Corona periode is er alweer plaats gemaakt voor de energiecrisis, grondstofcrisis en een personeelscrisis. Vanwege deze uitdagingen voor ondernemers is het moeilijk om te focussen op de lange termijn, terwijl dit toch essentieel is. Bedenk eens wat de grondstoffen of producten die je nu maakt over 30 jaar met de wereld doen?

2050

30 jaar geleden was het ondenkbaar dat je met je telefoon files kon volgen of binnen seconden contact kon hebben met mensen over de hele wereld. De wereld verandert zo snel dat het bijna niet bij te houden is. Bedenk daarom eens hoe de wereld er over 10 jaar uitziet. Dat is lastig voor te stellen, maar toch is het belangrijk voor je businessmodel. In 2050 leven wij waarschijnlijk in een volledig circulaire economie en wat voor rol ga jij daarin spelen? Ze zeggen: “stil staan is achteruitgaan en dat geldt in deze situatie zeker”. Want ben jij klaar voor een Co2 beprijzing? Kan jij verantwoorden waar je jouw reststromen vandaan haalt? En wat jouw product doet wanneer deze niet meer gebruikt wordt? Ga je daar als producent straks verantwoordelijk voor worden? Het is belangrijk dat wij met z’n allen actie ondernemen, want bestaat onze industrie op de huidige manier nog wel in de economie van 2030? Of 2050?

Verduurzamen in kleine stappen

Op dit moment wordt van de 24,5 miljoen ton plasticafval 14% gerecycled en dit is een stap in de goede richting. Toch zijn er nog veel stappen te maken en te bereiken door in de kunststofindustrie samen te werken. Vol verwondering lees ik zo nu en dan dat we ‘onze’ hoogwaardige kunststoffen nog steeds verbranden. Zouden we nog meer dierbare grondstoffen kunnen redden van een eenmalig leven of de verbrandingsoven? Ga in gesprek met de overheid en met het onderwijs en kijk wat er mogelijk is. Denk niet alleen aan het gebruik van recyclaat, maar ook aan het transport, productieproces of de leveranciers. Op verschillende vlakken zijn duurzame stappen te maken, die soms makkelijker zijn dan het lijkt. En laten we proberen met elkaar een mooi verdienmodel te maken van circulaire kunststoffen. Want laten we eerlijk zijn; jij gooit je contante briefgeld toch ook niet in de open haard?

Urgentie

Het is dus belangrijk dat wij nu in actie komen om de toekomst van kunststof in de positieve richting te duwen. De overheid heeft de oplossing niet, ook al zijn ze verantwoordelijk voor de afvalstromen en hebben ze er veel baat bij. Het is belangrijk dat we nu in actie komen om ons bestaansrecht te behouden. Op dit moment wordt kunststof massaal vervangen door karton. Het imago van kunststof is wel eens beter geweest, toch is kunststof in veel situaties het juiste materiaal om te gebruiken.

Wil je over vijf jaar veranderen omdat het moet of wil je nu veranderen omdat het kan?


Deze blog is een bijdrage van Emmelien Regeling – RPP Kunststof oplossingen
Bron afbeelding: MacKay cartoons

 

Save the date: 9 en 10 november 2023

Op 9 en 10 november vindt het Nationaal Kunststof Congres 2023 plaats in Zwolle. Tijdens het tweedaagse evenement zullen op 9 november de trends en ontwikkelingen worden gepresenteerd hoe we samen de volgende stap naar een circulaire kunststofketen kunnen nemen. Op 10 november gaan we op bezoek bij regionale koplopers in de kunststofketen. Meer informatie over het programma volgt binnenkort. Zet de data alvast in uw agenda en hou de website in de gaten voor meer informatie.

PSP is per januari 2023 lid geworden van The European Composites, Plastics and Polymer Processing Platform (ECP4).

ECP4 is een door de industrie aangestuurde samenwerking die leden (onderzoeksinstellingen, regionale kunststofclusters en industriële organisaties) uit 13 landen verenigt op Europees niveau.

ECP4 brengt innovatiepartners samen om kansen te identificeren voor gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingsinspanningen die industriële innovatie opleveren. De doelstellingen van het platform zijn netwerken en samenwerking bieden tussen onderzoeksinstellingen en de industrie, het faciliteren van de toegang tot Europese onderzoeksprogramma’s voor de Europese kunststofindustrie en het communiceren over nieuwe technologieën en hun relevantie voor de kunststof- en composietenindustrie.

Deelnemers van PSP krijgen door het lidmaatschap makkelijk toegang tot sterke internationale partners om samen te werken aan de verduurzaming van de kunststofindustrie.

Wilt u meer weten over deze nieuwe samenwerking of wat PSP voor uw organisatie kan betekenen? Neem dan contact met ons op.

Heb je een vraag?

Bel ons op 085 483 7800 of maak gebruik van het onderstaande contactformulier.